Stanowisko Polskiego Związku Pracodawców Budownictwa oraz Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa w sprawie braku waloryzacji kontraktów drogowych zawartych przed wybuchem wojny w Ukrainie.

Brak decyzji kosztuje miliardy. Wciąż jest czas na porozumienie.

Polski Związek Pracodawców Budownictwa oraz Ogólnopolska Izba Gospodarcza Drogownictwa zwracają uwagę na narastający kryzys w realizacji kontraktów drogowych zawartych przed 24 lutego 2022 r., wynikający z braku adekwatnej waloryzacji.

Wydarzenia z ostatnich dni – w tym odstąpienie przez Mostostal Warszawa S.A. od realizacji jednego z kontraktów na S19 oraz żądanie zapłaty ok. 500 mln zł w związku z nadzwyczajnym wzrostem kosztów – nie są incydentem. To kolejny już, po wystąpieniach konsorcjum PRD Nowogard S.A./Polbud Pomorze sp. z o.o., wyraźny sygnał materializacji wyżej wspomnianego problemu niedostatecznej waloryzacji, o którym PZPB i OIGD od miesięcy informują administrację publiczną.

Od ponad roku organizacje branżowe przekazują rządowi szczegółowe analizy ekonomiczne i prawne oraz gotowe propozycje rozwiązań systemowych. Pomimo deklarowanej woli rozwiązania problemu, do dziś nie podjęto żadnych realnych działań.

Zamiast decyzji mamy do czynienia z przedłużającym się impasem i przerzucaniem odpowiedzialności pomiędzy Ministerstwem Infrastruktury a Ministerstwem Finansów. Ten administracyjny „ping-pong” sprawił, że ciężar skutków nadzwyczajnego wzrostu kosztów został w całości przeniesiony na wykonawców.

Tymczasem sytuacja przestaje być zarządzalna. Brak waloryzacji oznacza dziś nie tylko spadek rentowności kontraktów, ale realne ryzyko ich zrywania, opóźnień inwestycji oraz utraty płynności przez firmy wykonawcze i podwykonawcze.

Kluczowe jest to, że problem nie ma charakteru uznaniowego. Wzrost kosztów był skutkiem siły wyższej – wojny w Ukrainie i szoku cenowego – którego nie można było przewidzieć ani wkalkulować w oferty. Mimo to mechanizmy kontraktowe nie zostały dostosowane do tej sytuacji.

Analizy branżowe jednoznacznie pokazują, że obecne limity waloryzacyjne są oderwane od realiów rynkowych – zdecydowana większość kontraktów już je przekroczyła lub przekroczy w toku realizacji.

W tej sytuacji konsekwencje są łatwe do przewidzenia. Brak decyzji na poziomie rządowym oznacza przeniesienie rozstrzygnięcia na poziom sporów sądowych. Z przygotowanych analiz prawnych wynika, że wykonawcy dysponują solidnymi podstawami do dochodzenia roszczeń.

Skala ryzyka dla finansów publicznych jest bardzo wysoka – wartość potencjalnych roszczeń przekracza 3 mld zł. Jednocześnie branża deklaruje gotowość do polubownego rozwiązania istotnej części sporów na poziomie nawet o połowę niższym.

To prowadzi do jednoznacznego wniosku: brak decyzji dziś oznacza znacząco wyższe koszty dla państwa w przyszłości.

Jednocześnie chcemy jasno podkreślić, że sektor budowlany nie oczekuje rozwiązań nadzwyczajnych. Oczekuje jedynie przywrócenia elementarnej równowagi ekonomicznej kontraktów, zaburzonej przez bezprecedensowe zdarzenie o charakterze globalnym.

Wciąż istnieje realna przestrzeń do porozumienia pomiędzy stroną publiczną a rynkową. Porozumienia, które ograniczy ryzyko wielomiliardowych wypłat, zapewni ciągłość inwestycji i ustabilizuje sytuację wykonawców bez nadmiernego obciążania finansów publicznych.

Polski Związek Pracodawców Budownictwa oraz Ogólnopolska Izba Gospodarcza Drogownictwa deklarują gotowość do natychmiastowego podjęcia rozmów i współpracy przy uzgodnieniu rozwiązania systemowego, zgodnie z wielokrotnie składanymi przez nas wystąpieniami.

Rozwiązanie korzystne dla obu stron jest możliwe – wymaga jednak decyzji i współdziałania po stronie administracji publicznej.